- 14 juni 2026 -

Nevenwezen

“Chocolade is een reis.” Dit ene citaat zou een – al-te-korte – synopsis kunnen zijn. Het geeft inderdaad een van de centrale verhaallijnen weer van het boek, maar gelukkig is het boek ontzettend veel groter en mooier geschreven dan die ene zin.

Twee jongens, twee werelden; de een groeit op onder de rook van een Zaanse cacaofabriek, de ander werkt op een plantage in West-Afrika. Ze worden door balenlossers, molenaars, middenstanders, een stenen adelaar, een rondreizende verhalenverteller, een chauffeur, een panter en een krokodil op sleeptouw genomen door de jaren zeventig. Hun levens raken elkaar – door de geur van cacao en de grillen van de Azteekse scheppergod Quetzalcoatl en zang- en bloemen-god Xochipilli, die hoog boven de twee jonge protagonisten hun glorie proberen te herwinnen.

Te midden het fictieve verhaal drijven hier en daar plots de namen boven die mensen zich – vaag of scherp – nog herinneren, gebeurtenissen uit de jaren zeventig die een onderdeel zijn van onze gemeenschappelijke geschiedenis, de verwachtingen ook die bij die jaren horen: “Wonderboy Olof Palme werd een brug tussen het Westen en de Derde Wereld, dat wil zeggen de Komende Wereld, als de eerste en de tweede waren afgelost, net als na het revolutionaire Liberté, Egalité, Fraternité de eerste en de tweede stand plaats moesten maken voor de derde stand.”
Wat er van die Komende Wereld geworden is, werd duidelijk toen een passage uit dit boek over vijftig jaar geleden, tijdens een recente lentetrip naar Parijs nog steeds werkelijkheid blijkt: “Hij verkocht flesjes water aan de wachtenden voor het Louvre en het Centre Pompidou.”

Op sprankelende wijze laat Donald Niedekker in het even geestige als ontroerende Nevenwezen zien hoe mythe en werkelijkheid, verleden en heden elkaar voortdurend spiegelen. Naast talrijke vertalingen en vele andere prijzen en eervolle vermeldingen ontving Niedekker in 2021 de VUB Luc Bucquoye-prijs voor eigenzinnige literatuur. Met deze roman bewijst hij nogmaals zijn eigenzinnige kunnen.

“… dat wat uit de cacaovrucht stroomt, uit het merg en de bonen, de boter en de chocola,
de dromen en de dagen, dagen van zon en het zongeschoonde lemmet, van de machete,
dagen van het splijten van de cabossen en het binnenste bevrijden en prijsgeven aan het licht.
Voor de één een droom op de tong, een sprookje, voor de ander een houw met het kapmes…”

*******

Donald Niedekker, Nevenwezen, Koppernik, 9789083616230