- 23 januari 2026 -

Badjens & Houris

‘Badjens’ staat voor het ‘verkeerde geslacht’, het geslacht dat geen mensenrechten kent, het vrouwelijk geslacht. Want, vrouwenhaar bevat een vonk die mannen ophitst, daarom moeten die haren versluierd worden. Want, een meisje van zestien dat haar verkrachter ombrengt wordt bij wijze van straf opgehangen. Want,… Ettelijke voorbeelden illustreren waarom in Iran vrouw-zijn het ‘verkeerde geslacht’ is.

“Hoe ouder ik word, hoe sterker de angst me in zijn greep krijgt.
Ik voel me verplicht me overal voor te rechtvaardigen.
Alsof ik gezondigd heb.
Alsof ik schuldig was.
En inderdaad ik ben ook schuldig.
Vrouw te zijn.
Haar te hebben.
Te lachen.
Te praten.
Te denken.
Te zingen.
Te dansen.
Te willen leven.”

Maar, “Woorden zijn pantsers tegen de gevangenis van onze ellende.” Mede daarom roepen Zahra en haar Gen-Z vriendinnen in het najaar van 2022 “Zan, Zendegi, Azadi! Vrouw, leven, vrijheid!” Zij maken van ‘badjens’ een geuzennaam. Staand boven op een container, zwaaiend met haar hoofddoek herinnert Zahra zich haar strenge vader, de vrijheid van haar broer, de verstikkende kledingvoorschriften, haar vriendinnen, haar eerste liefde, haar leven online.
Badjens is een aangrijpend verhaal over durf, opstand en de onverwoestbare drang naar vrijheid van de hand van Delphine Minoui, bekroonde Franse journalist/auteur met een Franse moeder en Iraanse vader.

‘Houris’ is de naam voor de maagd die gelovige moslims als beloning in het paradijs opwacht. Het hoofdpersonage van ‘Houris’ is Aube, die met haar kapsalon tegenover de moskee is gevestigd en strijd levert met de imam.
“Mijn werk is het mooi maken van vrouwen, parfums verkopen, haren steilen zodat het langer is dan de rivieren van het paradijs. Zijn werk is praten over de jihad, oorlog, buit, Frankrijk, wetten, zonde in al zijn vormen, het paradijs en de profeten. Met zijn woorden, en niet de mijne, lieve Houri, zijn er in de jaren negentig (…) honderdduizenden mensen vermoord, en dat weet hij.”

De Algerijnse Aube heeft de onafhankelijkheidsoorlog van eind jaren vijftig niet meegemaakt, maar die oorlog wordt niet vergeten in haar land; monumenten, straatnaamborden en de idolatrie rond veteranen herinneren er aan. Over de burgeroorlog van de jaren negentig die ze wél meemaakte, zwijgt iedereen uit angst voor vervolging. “Als er geen boeken zijn, geen foto’s, geen getuigen en geen films, dan is er geen enkel bewijs.” Want, “In Algerije weet niemand weg met de slachtoffers van de burgeroorlog, iedereen laat ze betijen en wacht tot ze doodgaan.” Die oorlog is echter in Aube’s lichaam gekerfd: ze heeft een litteken in haar hals als gevolg van doorgesneden stembanden. Zij kan haar verhaal daardoor alleen in gedachten aan haar nog ongeboren dochter vertellen. Maar kun je leven geven als het je zelf bijna ontnomen is?

“Het Offerfeest begint morgenochtend met een gebed. Overal in de stad zullen mannen God danken voor het feit dat hij het schaap heeft geschapen om te slachten, vrouwen om gedomineerd te worden, de wereld om gezuiverd te worden, jurken om uit het raam gegooid te worden, parfums om verboden te worden,…“ Met schrijnende beelden ‘spreekt’ Aube over die islamistische maatschappij die door die tweede revolutie is gevestigd, waar “de mannen van dit land, die dromen van maagden en permanente ontmaagdingen” permanent vrouwen onderdrukken met onthoofding, verbanning, uithuwelijking ten allen kant.
En dat alles in de naam van god – of van de mannen? “Het doel van Gods soenna is het beschermen van de vrouw, haar als een roos ver van verleidingen opsluiten en haar behoeden voor zichzelf en voor nieuwsgierige ogen, zodat ze de naam van haar vader en haar echtgenoot hooghoudt.”
Houris is een prijswinnende roman – Prix Goncourt 2024 – die men in Algerije liever vergeet, ook al is hij geschreven door een Algerijnse schrijver/journalist. Net daarom des te meer een belangrijke getuigenis.

Badjens & Houris, tweemaal een boek vol schrijnende getuigenissen over hoe vrouwen(rechten) met de voeten worden getreden in de recente geschiedenis van Algerije en in het Iran van vandaag.

*******

Kamel Daoud, ‘Houris’ vertaling Reintje Ghoos, uitgeverij Ambo|Anthos, 9789026370830
Delphine Minoui, ‘Badjens’, vertaling Ursula Teijink, Uitgeverij Atlas Contact, 9789025477455